Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, poszukując nowych sposobów finansowania programów badawczo-rozwojowych, rozpoczęło realizację programów w formule problem-driven research. Było to możliwe dzięki wykorzystaniu najlepszych światowych praktyk w zakresie zarządzania procesem finansowania prac B+R oraz inspiracji płynących ze sposobu funkcjonowania amerykańskiej agencji badawczej - Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA).

Nowa formuła polega na finansowaniu portfolio projektów badawczych, które poprzez realizację jasno określonego celu mają dać odpowiedź na postawione wyzwanie. Państwo odgrywa rolę inteligentnego zamawiającego, kreującego nowy rynek dla nowatorskich produktów.

Powyższa formuła realizowana jest przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w dwóch modelach, tj. w ramach partnerstwa innowacyjnego oraz zamówień przedkomercyjnych (PCP).

Czym jest Partnerstwo Innowacyjne?

Partnerstwo innowacyjne (PI) to jeden z trybów udzielania zamówienia publicznego, określony przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych (oddział 6a). Jego celem jest opracowanie i zakup innowacyjnego produktu niedostępnego jeszcze na rynku.

Warto podkreślić, że od samego początku postępowania na ten produkt czeka Zamawiający, który określa warunki, jakie poszukiwany produkt musi spełnić i na jakie potrzeby odpowiedzieć. Zamawiający także gwarantuje, że w przypadku opracowania takiego produktu zakupi z góry określoną liczbę (partię) produktu. Tym samym Wykonawcy mają zagwarantowany rynku zbytu, a państwo występuje w roli inteligentnego zamawiającego.

W odróżnieniu od klasycznych trybów zamówień publicznych, w partnerstwie innowacyjnym w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu publicznym, Zamawiający może zawrzeć umowy z kilkoma Wykonawcami, którzy następnie równolegle realizują projekty badawcze, jednak po każdym z etapów prac, Zamawiający ogranicza ich liczbę. To Zamawiający określa ramowe zasady realizacji części badawczej, zazwyczaj dzieląc ją na trzy etapy, odpowiadające procesowi badawczemu. Do kolejnych etapów przechodzą tylko te Podmioty, które zrealizują cele zakładane w danym etapie oraz w najwyższym stopniu zrealizują wymogi stawiane przez Zamawiającego. Oznacza to, że na kolejnych etapach następuje selekcja Wykonawców, a do fazy produkcji dochodzi jeden lub kilku Wykonawców, którego prototyp spełni w najwyższym stopniu pierwotne założenia i będzie stanowić odpowiedź na potrzebę Zamawiającego. W takim przypadku Wykonawca (Wykonawcy) rozpoczyna produkcję opracowanego produktu, który następnie kupuje Zamawiający.

Warto zaznaczyć, że NCBR jest pierwszym publicznym podmiotem w Polsce, który zastosował ten tryb przy realizacji programu Bezemisyjny Transport Publiczny (BTP).

Czym jest Zamówienie przedkomercyjne (PCP)?

Zamówienie przedkomercyjne jest wyłączone spod reżimu ustawy Prawo zamówień publicznych. Jego celem jest, podobnie jak w Partnerstwie innowacyjnym, opracowanie innowacyjnego produktu w drodze prac badawczo-rozwojowych. Prace badawcze, podobnie jak w PI, prowadzone są równolegle przez kilka podmiotów na zlecenie Zamawiającego. Różnica miedzy trybami PI a PCP polega na tym, że w przypadku PCP Zamawiający nie gwarantuje rynku zbytu. Wytworzony prototyp innowacyjnego produktu ma odpowiedzieć na wcześniej określoną potrzebę, jednak do jego zakupu może przystąpić dowolny podmiot z rynku.