Crowdfunding coraz popularniejszy

29.08.2018

Finansowanie społecznościowe polega na pozyskiwaniu od dużej liczby osób środków finansowych na realizację konkretnego projektu; osoby te dokonują drobnych wpłat, najczęściej za pośrednictwem portali internetowych. Odwiedzając portale crowdfundingowe, użytkownicy zapoznają się z opisami projektów, których autorzy potrzebują wsparcia finansowego dla realizacji prezentowanych przez siebie przedsięwzięć. Jeżeli projekt spodoba się użytkownikom, to mają szansę go wesprzeć, przelewając wybraną przez siebie kwotę na konto projektu.

Warto zwrócić uwagę, że wyróżnia się różne modele finansowania społecznościowego, w zależności od tego, czy wspierający projekt otrzymuje coś w zamian za przekazane środki. To właśnie kwestia świadczenia zwrotnego budzi największe emocje wśród regulatorów. Przekazanie bowiem w zamian za wsparcie projektu wynagrodzenia (np. w formie związanego z projektem gadżetu, produktu lub usługi) bądź udziałów czy innych praw do zysków, upodabnia crowdfunding do metod finansowania, które podlegają prawnemu uregulowaniu, m.in. ze względu na konieczność zagwarantowania przejrzystości przepływu środków finansowych oraz w celu ochrony interesów inwestorów i beneficjentów.

Szacuje się, że w 2012 r., przy uwzględnieniu wszystkich rodzajów finansowania społecznościowego w Europie, dzięki crowdfundingowi udało się zebrać 735 mln EUR [1]. Również w Polsce idea finansowania społecznościowego zyskuje coraz większą popularność – w Internecie działa obecnie kilka portali zajmujących się finansowaniem społecznościowym, m.in. beesfund.com, wspieram.to, polakpotrafi.pl, crowdfunders.pl, crowdangels.pl, wspieramkulture.pl.

Specyfika finansowania społecznościowego wydaje się szczególnie korzystna dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz nowo powstałych firm innowacyjnych. Przekłada się to na pojawiające się specjalizacje portali crowdfundingowych, np. portal crowdangels.pl jest nastawiony na pozyskiwanie kapitału dla innowacyjnych projektów biznesowych.

Ramy prawne dla finansowania społecznościowego

Finansowanie społecznościowe nie zostało uregulowane w prawie w sposób kompleksowy. W zawiązku z tym podmioty ustanawiające regulaminy przekazywania środków za pośrednictwem portali crowdfundingowych odwołują się do przepisów o darowiźnie, sprzedaży, pożyczce, sprzedaży udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością czy też oferty publicznej sprzedaży akcji spółek.

Do niedawna istniały wątpliwości, czy crowdfunding należy uznać za zbiórkę publiczną i czy w związku z tym podmiot zbierający środki na swój projekt powinien uprzednio uzyskać zgodę odpowiedniego urzędu. Wątpliwości te rozwiało podpisanie nowej ustawy o zbiórkach publicznych, która wprowadzając definicję zbiórki publicznej, wyłączyła spod zakresu ustawy m.in. przekazywanie pieniędzy za pośrednictwem SMS-ów czy poprzez wpłaty na konto bankowe, w tym również za pośrednictwem Internetu.

Powyższa zmiana, mimo że istotna, nie wystarczy do zapewnienia przejrzystych ram prawnych dla działania portali finansowania społecznościowego. Należy bowiem zastanowić się nad koniecznością określenia podstaw prawnych, które wyznaczałyby dozwolone działanie takich portali, np. ze względu na zagrożenie wynikające z możliwości działania na szkodę konsumentów czy ryzyka naruszenia praw własności intelektualnej. Mogłoby to nastąpić poprzez wprowadzenie wytycznych, co zostało już zaproponowane np. w Belgii, Holandii i Niemczech, bądź podjęcia konkretnych działań regulacyjnych przykładem Włoch, Wielkiej Brytanii czy Francji. Jedną z pierwszych regulacji, które odniosły się do wyzwań związanych z crowdfundingiem, był przyjęty w Stanach Zjednoczonych Jumpstart Our Business Startups Act (JOBS Act). Celem tej regulacji było promowanie finansowania społecznościowego, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że taka ogólnodostępna forma przekazywania środków finansowych nie będzie dawała pola do nadużyć, np. w formie prania brudnych pieniędzy.

Komisja Europejska bada potencjał crowdfundingu i podejmuje działania

Tematyka finansowania społecznościowego cieszy się również dużym zainteresowaniem Komisji Europejskiej. Po przeprowadzonych konsultacjach społecznych, 27 marca 2014 r. Komisja wydała Komunikat Uwolnienie potencjału finansowania społecznościowego w Unii Europejskiej [2], wskazując – jako priorytetowe działania – stworzenie jasności regulacyjnej, integrację crowdfundingu z istniejącym systemem finansowym oraz propagowanie tego modelu finansowania poprzez podnoszenie świadomości i budowanie zaufania.  

Dla osiągnięcia wyznaczonych w Komunikacie celów Komisja podjęła konkretne działania. Zakończył się nabór do nieformalnej grupy eksperckiej pod nazwą „European Crowdfunding Stakeholder Forum” [3], której zadaniem będzie wspieranie Komisji przy tworzeniu linii politycznej oraz w aktualnych działaniach, w tym w ogólnym podniesieniu świadomości, projektowaniu modułów szkoleniowych dla właścicieli ogłaszanych projektów, budowaniu świadomości oraz zaufania wśród użytkowników.

Natalia Żebrowska, Maciej Gawroński  


[1] Dane podane przez Komisję Europejską w Komunikacie Uwolnienie potencjału finansowania społecznościowego w Unii Europejskiej za sprawozdaniem Massolution (2013 r.), Crowdfunding Industry Report 2012.
[2]http://ec.europa.eu/internal_market/finances/docs/crowdfunding/140327-communication_en.pdf
[3]http://ec.europa.eu/internal_market/finances/docs/crowdfunding/140416-callforapplication_en.pdf

Wstecz