Podwyższenie kapitału celowej spółki akcyjnej

23.03.2015

Nie tylko spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być wykorzystywana do komercjalizacji wyników prac B + R. Możliwość taka dotyczy także spółki akcyjnej, która również jest tzw. spółką kapitałową, o której mowa w poszczególnych ustawach regulujących funkcjonowanie jednostek naukowych. Ustawodawca preferuje bowiem dla celów komercjalizacji wyników prac B + R właśnie tego typu spółki, o czym świadczy to, że instytuty badawcze i uczelnie publiczne mogą tworzyć lub przystępować jedynie do spółek kapitałowych. Instytuty naukowe PAN mają zaś większe możliwości – w ich przypadku obowiązujące przepisy nie wykluczają tworzenia także spółek osobowych.

Również w istniejącej spółce akcyjnej, powołanej w celu komercjalizacji wyników prac badawczych i rozwojowych, możliwe jest podniesienie kapitału zakładowego poprzez wniesienie do spółki wyników prac B + R. W następstwie podwyższenia, kapitał zakładowy staje się wyższy o kwotę równą wartości podwyższenia, a tym samym spółka staje się bardziej wiarygodna dla zewnętrznych kontrahentów. Ponadto w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego spółki akcyjnej nowy lub dotychczasowy wspólnik obejmuje nowe akcje i w efekcie może uzyskać większy wpływ na funkcjonowanie spółki. Należy jednak pamiętać, że w przypadku niektórych spółek celowych nie będzie możliwe podwyższenie kapitału zakładowego poprzez przyznanie akcji nowym wspólnikom. Spółki celowe tworzone przez uczelnie publiczne w celu komercjalizacji wyników prac B + R mogą bowiem działać jedynie jako spółki jednoosobowe i nie jest możliwe zaangażowanie w ich funkcjonowanie wspólników innych niż uczelnie publiczne.

W jaki sposób podwyższyć kapitał zakładowy w spółce akcyjnej poprzez wniesienie wyników prac B + R?

Podstawowym sposobem podwyższenia kapitału zakładowego spółki akcyjnej jest dokonanie zmiany statutu spółki oraz emisja nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji. Uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki niebędącej spółką publiczną powinna w tym przypadku być powzięta większością 3/4 głosów oraz powinna zostać wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego. Bardzo ważne jest przy tym terminowe zgłoszenie uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego do sądu rejestrowego, ponieważ brak zgłoszenia w terminie 6 miesięcy jest równoznaczny z niedojściem uchwały do skutku oraz z koniecznością zwrócenia wspólnikom wkładów wniesionych w ramach podwyższenia kapitału zakładowego. Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej nie może być jednak dokonane w każdym czasie – skuteczne dokonanie tej czynności będzie możliwe dopiero po całkowitym opłaceniu co najmniej 90% dotychczasowego kapitału zakładowego. W spółkach akcyjnych, w odróżnieniu od spółek z o.o., kapitał zakładowy nie musi być całkowicie opłacony w całości przed zarejestrowaniem spółki.

Co powinno znaleźć się w uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki akcyjnej?

Przepisy przewidują kilka elementów obligatoryjnych takiej uchwały, które nie mogą być pominięte, w przeciwnym razie spółka naraża się na odmowę wpisania uchwalonej zmiany w rejestrze przedsiębiorców. Uchwała w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki akcyjnej powinna zatem zawierać:

1)   sumę, o jaką kapitał zakładowy ma być podwyższony;
2)   oznaczenie, czy akcje nowej emisji są akcjami na okaziciela czy akcjami imiennymi;
3)   informację o szczególnych uprawnieniach, jeżeli uchwała przewiduje przyznanie takich uprawnień akcjom nowej emisji;
4)   cenę emisyjną nowych akcji lub upoważnienie zarządu albo rady nadzorczej do oznaczenia ceny emisyjnej;
5)   datę, od której nowe akcje mają uczestniczyć w dywidendzie;
6)   terminy otwarcia i zamknięcia subskrypcji albo upoważnienie udzielone zarządowi lub radzie nadzorczej do określenia tych terminów albo termin zawarcia przez spółkę umowy o objęciu akcji w trybie tzw. subskrypcji prywatnej;
7)   przedmiot wkładów niepieniężnych i ich wycenę oraz osoby, które mają objąć akcje za takie wkłady, łącznie z podaniem liczby akcji, które mają przypaść każdej z nich, jeżeli akcje mają być objęte za wkłady niepieniężne; ten element uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego jest szczególnie istotny, gdy wkładem do spółki w ramach podwyższenia kapitału zakładowego jest wkład niepieniężny (aport), a więc np. wyniki prac B + R; należy przy tym zaznaczyć, że przy wnoszeniu wkładów niepieniężnych na podwyższenie kapitału zakładowego należy zachować tę samą procedurę, co przy wnoszeniu wkładów do nowo tworzonej spółki akcyjnej; w szczególności konieczne jest zatem sporządzenie przez spółkę sprawozdania zawierającego informację o wnoszonych wkładach niepieniężnych, ich wartości czy ilości obejmowanych za nie akcji; sprawozdanie to podlega badaniu przez biegłego rewidenta; dokonana wycena wkładów powinna być więc precyzyjna i nie może być dowolna;
8)   dzień, według którego określa się akcjonariuszy, którym przysługuje prawo poboru nowych akcji (dzień prawa poboru), jeżeli nie zostali oni tego prawa pozbawieni w całości; co do zasady bowiem, w spółkach akcyjnych to dotychczasowi akcjonariusze mają prawo pierwszeństwa do nabycia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych przez nich akcji; prawo to może być jednak nie do pogodzenia z sytuacją, w której wkłady niepieniężne (np. własność wyników prac B + R) wnosi tylko jeden z dotychczasowych wspólników spółki; w takiej sytuacji należałoby zatem w interesie spółki, na mocy odrębnej uchwały, pozbawić wspólników niewnoszących wkładów do spółki tego prawa.

Przepisy o spółce akcyjnej przewidują również kilka innych trybów podwyższenia kapitału zakładowego spółki akcyjnej. Mianowicie, oprócz podwyższenia kapitału w trybie zmiany umowy spółki, przepisy dopuszczają również możliwość podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych spółki, podwyższenie w granicach kapitału docelowego oraz warunkowe podwyższenie  kapitału zakładowego. Z punktu widzenia wyników prac B + R jako przedmiotu wkładu do spółki w ramach podwyższenia kapitału zakładowego, istotne znaczenie może mieć tylko podwyższenie kapitału zakładowego w granicach tzw. kapitału docelowego. Procedura podwyższenia kapitału zakładowego w tym trybie polega na upoważnieniu zarządu na okres nie dłuższy niż trzy lata (może być przedłużany) do podwyższenia kapitału zakładowego do określonej kwoty (nie więcej jednak niż 3/4 kapitału na dzień udzielenia upoważnienia zarządowi). W takiej sytuacji do podwyższenia kapitału zakładowego nie jest wymagane podjęcie uchwały przez walne zgromadzenie, lecz wystarczająca będzie uchwała zarządu. Ważne jednak, żeby upoważnienie do podwyższenia kapitału zakładowego w tym trybie przewidywało wyraźnie możliwość objęcia akcji w zamian za wkłady niepieniężne, a więc np. za wyniki prac B + R. W przeciwnym razie będzie się to mogło dokonać jedynie za pomocą wkładów pieniężnych. 

Wstecz