Ustawa o finansach publicznych nie jest przeszkodą dla uczestniczenia uczelni w spółce kapitałowej

12.06.2014

Na podstawie art. 86a ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej: „Ustawa”) uczelnia może utworzyć tzw. spółkę celową w celu komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych. Utworzenie spółki celowej należy do kompetencji rektora uczelni wyższej, przy czym senat uczelni lub inny organ kolegialny uczelni (stosownie do postanowień statutu) musi wyrazić zgodę na jej utworzenie.    

Spółka celowa może zostać utworzona jedynie w formie spółki kapitałowej, tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej.

Składniki majątkowe wnoszone do spółki

Uczelnia po wniesieniu odpowiednich wkładów na jej kapitał zakładowy nabywa udziały (w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) lub akcje (w przypadku spółki akcyjnej) w spółce celowej. Uczelnia wyższa – zgodnie z art. 86a ust. 3 Ustawy – jako wkład niepieniężny przekazuje spółce celowej wyniki badań naukowych lub prac rozwojowych prowadzonych na uczelni, a w szczególności uzyskane prawa własności przemysłowej. Zawarta w Ustawie lista składników wskazuje jedynie na przykładowe składniki majątkowe, które powinny zostać wniesione do spółki celowej ze względu na ich istotne znaczenie dla realizacji celu działalności tej spółki. Powyższy przepis ma charakter informacyjny i nie wyłącza wniesienia na kapitał zakładowy spółki również innych składników majątkowych, zgodnie z Kodeksem spółek handlowych.

Uczelnia może wnieść do spółki zarówno wkłady pieniężne, jak i niepieniężne. Wniesienie wkładu pieniężnego polega na przeniesieniu na spółkę określonej sumy pieniężnej, przedmiotem zaś wkładu niepieniężnego (czyli aportu) jest określone dobro majątkowe – mające postać dobra materialnego bądź niematerialnego – inne niż pieniądz. Przedmiotem wkładu niepieniężnego może być zatem w szczególności przedsiębiorstwo, rzecz jako przedmiot materialny w postaci zarówno rzeczy ruchomej, jak i nieruchomości, prawa rzeczowe, prawa obligacyjne czy prawa majątkowe na dobrach niematerialnych. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być natomiast prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług.

Przenosząc przedmiot aportu na spółkę celową, należy pamiętać, że samo oświadczenie o pokryciu udziałów lub akcji w tworzonej spółce aportem w postaci praw do wyników badań nie jest wystarczające. Dla zapewnienia prawidłowości przeniesienia praw na spółkę konieczne jest bowiem zawarcie umowy pomiędzy uczelnią i spółką celową o przeniesieniu praw na pokrycie wkładu na kapitał zakładowy. Po zawarciu umowy o przeniesieniu praw zarząd spółki celowej może złożyć oświadczenie o pokryciu wkładu na kapitał zakładowy; oświadczenie takie jest wymagane w celu rejestracji spółki w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Należy również pamiętać, aby przed wniesieniem danych wyników badań jako aportu do spółki celowej, dokładnie zweryfikować, czy uczelnia posiada do nich pełne prawa. Ma to istotne znaczenie, ponieważ jeśli prawa te okażą się wadliwe, uczelnia – jako wspólnik czy akcjonariusz – będzie zobowiązana do wyrównania spółce różnicy między wartością aportu wskazaną w umowie albo statucie spółki a rzeczywistą wartością tego aportu.

Czy ustawa o finansach publicznych może stanowić przeszkodę?

Ustawę o finansach publicznych stosuje się do uczelni publicznych, PAN i tworzonych przez nią jednostek organizacyjnych, do innych państwowych i samorządowych osób prawnych wykonujących zadania publiczne, a także do innych podmiotów w zakresie, w jakim wykorzystują one środki publiczne lub nimi dysponują; do tej ostatniej kategorii należy zaliczyć m.in. instytuty badawcze.

Zgodnie z przepisem art. 49 powyższej ustawy jednostki sektora finansów publicznych nie mogą co do zasady posiadać, obejmować lub nabywać udziałów lub akcji w spółkach ani nabywać obligacji emitowanych przez podmioty inne niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, chyba że odrębna ustawa daje im do tego prawo. Za taką odrębną ustawę uznaje się ustawę o szkolnictwie wyższym.

W związku z powyższym należy uznać, że ustawa o finansach publicznych nie stanowi przeszkody dla uczestniczenia uczelni w spółce kapitałowej, w tym dla wniesienia przez tę uczelnię kapitału do spółki celowej w formie gotówki.

Pewne wątpliwości dotyczące interpretacji tej zasady istniały na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy o finansach publicznych, która nie zawierała wyraźnego wyłączenia. Jednak również i wtedy zdecydowano się dopuścić możliwość uczestniczenia uczelni w spółkach handlowych w zakresie dozwolonym przez ustawę o szkolnictwie wyższym. Potwierdzeniem tego stanowiska była m.in. opinia wydana przez Ministra Finansów.

Małgorzata Darowska, Natalia Żebrowska

 


Źródła:

[1] Ustawa z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 572.
[2] Ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030.
[3] Art. 14 Kodeksu spółek handlowych.
[4] Komentarz do art. 86(a) ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, H. Izdebski, J. Zieliński, LEX 2013.
[5] Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 885.
[6] www.nauka.gov.pl/rada-nauki/spolki-prawa-handlowego-a-uczelnie-publiczne-wyjasnienie,archiwum,1.html (pobrano 3.06.2014 r.).

 

 

Wstecz