Wybór formy prawnej start-upu wyznacza rodzaj odpowiedzialności

24.09.2018

Rozpoczynając swoją karierę zawodową, pomysłodawca, który nie posiada jeszcze kapitału, może skorzystać z inkubatorów przedsiębiorczości bądź założyć jednoosobową działalność gospodarczą.

Należy podkreślić, że prowadzenie jednoosobowej działalności nie oznacza zakazu współpracy z innymi podmiotami. Częste jest zawieranie różnego typu porozumień czy umów, w tym umowy spółki cywilnej.

Strukturą zbliżoną do spółki cywilnej jest spółka osobowa. Do spółek osobowych zalicza się spółkę jawną, spółkę partnerską, spółkę komandytową oraz spółkę komandytowo-akcyjną. Spółki osobowe podlegają obowiązkowi rejestracji i w efekcie mogą być postrzegane jako pewniejszy byt prawny niż spółki cywilne.

Głównym założeniem spółek osobowych jest osobiste zaangażowanie wspólników w działalność spółki, jednak w odróżnieniu od spółki cywilnej mają one strukturę odrębną od wspólników. Prowadząc spółkę osobową, wspólnicy odpowiadają za jej zobowiązania całym swoim majątkiem. Zasada ta jest wspólna dla wszystkich rodzajów spółek osobowych, choć najpełniej jest ona realizowana w spółce jawnej, w której każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. W przypadku spółek komandytowej i komandytowo-akcyjnej istnieją pewne ograniczenia odpowiedzialności i dotyczą one odpowiednio komandytariusza i akcjonariusza.

Odpowiedzialność wobec osób trzecich została w nieco odmienny sposób uregulowana w przypadku spółki partnerskiej, która jest tworzona w celu wykonywania wolnego zawodu. Partnerami w spółce mogą być jedynie osoby uprawnione do wykonywania wymienionych w ustawie wolnych zawodów, w tym: adwokata, architekta, inżyniera budownictwa, lekarza, radcy prawnego, rzecznika patentowego czy tłumacza przysięgłego. Tym samym w spółce tej partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, chyba że zgodzi się on na ponoszenie odpowiedzialności tak jak wspólnik spółki jawnej.

Odpowiedzialność wspólników nie oznacza jednak, że wierzyciel będzie mógł dochodzić wierzytelności od razu z majątku wspólnika. Taka forma będzie dopuszczalna dopiero w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

W przypadku większych przedsięwzięć warto również zastanowić się nad rejestracją spółki handlowej, zwłaszcza spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która co prawda wymaga posiadania kapitału zakładowego, jednak został on określony na poziomie jedynie 5000 zł. Spółka z o.o. może powstać również z przekształcenia spółki osobowej, np. jako kolejny etap na drodze komercjalizacji pomysłu innowacyjnego. Wkładem do spółki w celu pokrycia udziału może być w całości albo w części wkład niepieniężny (tzw. aport), czyli np. prawo ochronne czy patent, a umowa spółki powinna szczegółowo określać przedmiot tego wkładu oraz osobę wspólnika wnoszącego aport, jak również liczbę i wartość nominalną objętych w zamian udziałów.

Proces rejestracji spółek kapitałowych, jak również ich struktura są najbardziej sformalizowane ze wszystkich form opisanych powyżej. Zmuszają również do poniesienia większych kosztów już na etapie zakładania spółki, w tym obowiązku wniesienia wkładów na pokrycie kapitału zakładowego, którego minimalną wysokość określa kodeks spółek handlowych. Spółka kapitałowa musi zostać również wpisana do rejestru, aby uzyskać osobowość prawną, jej struktura zaś wymaga powołania organów zarządczych, a niekiedy również nadzorczych.

Z drugiej jednak strony ten typ prowadzenia biznesu może być oceniany jako najwłaściwszy i najpewniejszy z punktu widzenia ewentualnego inwestora. Z kolei z punktu widzenia przedsiębiorcy istotne jest, że w spółkach kapitałowych wspólnicy nie odpowiadają za długi spółki swoim majątkiem. Spółka bowiem sama odpowiada za swoje zobowiązania.

Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że nie ma jednej najwłaściwszej formy prawnej dla start-upu. Każda z przedstawionych form ma swoje plusy i minusy, dlatego jej wybór powinien każdorazowo zależeć od projektu, który chce się skomercjalizować, w tym jego skali, od funduszy, którymi dany podmiot dysponuje, czy od ryzyka, które jest on w stanie przyjąć.

Katarzyna Kęska

 

 

Wstecz