Zastrzeżenie patentowe wyznacznikiem cech i parametrów określonego rozwiązania

21.09.2018

Uzyskanie patentu na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania może ułatwiać odzyskanie przez jednostkę naukową nakładów poczynionych na opracowanie i wdrożenie innowacyjnych rozwiązań, a także – poprzez różne formy komercjalizacji wdrażanych technologii – pozwala koncentrować środki na dalsze rozwijanie działalności innowacyjnej. Praw z patentu nie uzyskuje się jednak, odmiennie niż ma to miejsce w przypadku ochrony utworów, w sposób automatyczny. W celu uzyskania ochrony posiadanych rozwiązań konieczne jest wypełnienie wielu formalności, w tym sporządzenie dokumentacji patentowej w sposób zgodny z zasadami dotyczącymi danego systemu ochrony patentowej.

Ochrona nie tylko wynalazków, ale również wzorów użytkowych przez ich zgłoszenie w urzędzie patentowym uwarunkowana jest przedstawieniem dokumentacji zgłoszeniowej w szczególnej formie. W ramach dokonanego zgłoszenia oraz w jego granicach udzielane jest przez urząd patentowy prawo wyłączne, które zakreśla granice swobody działania uczestników obrotu gospodarczego. Z tego też względu standardową cechą obowiązujących przepisów prawa jest kierowany do zgłaszającego wymóg jednoznacznego opisania zgłaszanego rozwiązania i sprecyzowania zakresu ochrony, o udzielenie której wnioskujący wnosi. Precyzyjne wyznaczenie granic monopolu udzielanego przez państwo niesie za sobą dwie podstawowe korzyści: sprzyja pewności i stabilności obrotu gospodarczego oraz zapobiega sporom na tle niezgodnego z prawem korzystania z opatentowanych rozwiązań.

Obowiązkowym i zarazem najważniejszym elementem dokumentacji zgłoszeniowej są tzw. zastrzeżenia patentowe. W okresie poprzedzającym zarejestrowanie rozwiązania stanowią one podstawę do oceny zdolności patentowej rozwiązania, o ochronę którego dany podmiot się ubiega. Po uzyskaniu ochrony patentowej, zastrzeżenia patentowe wyznaczają z kolei granice prawa wyłącznego udzielonego dla danego rozwiązania. Innymi słowy, przez zastrzeżenia patentowe rozumie się krótkie, językowe zaprezentowanie cech technicznych charakteryzujących dane rozwiązanie.

Obowiązujące przepisy (w szczególności postanowienia ustawy prawo własności przemysłowej oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych), a w ślad za nimi doktryna i orzecznictwo formułują wymagania pod adresem zastrzeżeń patentowych zawartych w dokumentacji zgłoszeniowej. Do najważniejszych z nich należą:

  • wymóg zawarcia w dokumentacji zgłoszeniowej co najmniej jednego zastrzeżenia patentowego; możliwe jest zgłoszenie większej liczby zastrzeżeń patentowych;
  • wymóg zwięzłego i jednoznacznego przedstawiania cech technicznych zgłaszanego rozwiązania;
  • wymóg jasnego przedstawienia zastrzeżenia patentowego przy zachowaniu zasady, że jedno zastrzeżenie patentowe równa się jedno zdanie lub jeden równoważnik zdania;
  • wymóg zbieżności zastrzeżenia patentowego z opisem wynalazku, który również stanowi część składową dokumentacji patentowej; zastrzeżenia patentowe nie powinny podawać cech technicznych, które nie są ujęte w opisie wynalazku;
  • zastrzeżenia patentowe nie mogą być przedstawione jedynie w formie założeń technicznych, stanowiących przesłanki do rozwiązania danego problemu technicznego; innymi słowy, zastrzeżenie patentowe nie może być przedstawione jako idea, bez wskazania konkretnych środków technicznych umożliwiających zrealizowanie takiej idei;
  • zastrzeżenie patentowe nie może mieć charakteru negatywnego, to znaczy nie może opisywać rozwiązania poprzez przedstawienie cech, których rozwiązanie nie posiada;
  • zastrzeżenie patentowe nie powinno zawierać sformułowań mających charakter oceny wynalazku lub oceny poszczególnych jego cech;
  • zastrzeżenia patentowe powinny być ponumerowane kolejno cyframi arabskimi;
  • co do zasady zastrzeżenia patentowe nie powinny odsyłać do opisu lub rysunków, w szczególności nie powinny zawierać takich określeń, jak: „jak jest to opisane w części... opisu" lub „jak to przedstawiono na figurze... rysunku" za wyjątkiem sytuacji, gdy odesłanie do opisu lub rysunku jest niezbędne dla określenia zastrzeganego wynalazku oraz zakresu żądanej ochrony patentowej;

W toku sporządzania dokumentacji zgłoszeniowej należyte sformułowanie zastrzeżeń patentowych, z uwzględnienie powyższych zasad, odgrywa bardzo ważną rolę. Należy bowiem pamiętać, że cechy techniczne zgłaszanego rozwiązania, które nie zostaną podane w zastrzeżeniach patentowych nie będą objęte ochroną patentową, nawet jeżeli będą wskazane w opisie i rysunkach stanowiących część składową dokumentacji zgłoszeniowe

Marzena Baurska, Lidia Szczęsna

Wstecz