Pierwsze spotkanie Zespołu Ekspertów

Warszawa, NCBR, 03.12.2008, 11.00-15.30

PROGRAM SPOTKANIA


  1. Otwarcie spotkania – Dyrektor NCBR, Prof. B. Smólski,
  2. Przyjęcie programu spotkania,
  3. Wręczenie powołań członkom Zespołu Ekspertów,
  4. Wybór Przewodniczącego Zespołu zgodnie z Regulaminem Pracy Zespołu,
  5. Prezentacja „Program Strategiczny – Zaawansowane technologie pozyskiwania energii” – Koordynator Programu, J. Tokarski,
  6. Przerwa,
  7. Dyskusja - zadania Zespołu, ustalenie sposobu pracy, zarysowanie kierunków prac nad uszczegółowieniem programu badawczego, podjęcie ustaleń dotyczących podziału pracy,
  8. Ustalenie terminów spotkań oraz trybu i sposobów wymiany informacji,
  9. Podsumowanie spotkania i przyjęcie wstępnych ustaleń,
  10. Zakończenie spotkania.

Spotkanie Zespołu Ekspertów - „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”

W dniu 6.01.2009 r. odbyło się drugie spotkanie Zespołu ekspertów ds. uszczegółowienia strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych pt „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”

Tematem obrad było wstępne sformułowanie zadań badawczych do realizacji w ramach Programu Strategicznego.

W toku dyskusji skoncentrowano uwagę głównie na następujących zadaniach badawczych:

  • Wysokosprawne zeroemisyjne bloki węglowe zintegrowane z wychwytem CO2 ze spalin
  • Technologia spalania tlenowego dla kotłów pyłowych i fluidalnych zintegrowana z wychwytem CO2
  • Zgazowanie węgla dla wysokoefektywnej produkcji paliw i energii
  • Zintegrowane technologie wytwarzania paliw i energii z biomasy i odpadów rolniczych i innych.

 
Zespół przyjął harmonogram dalszych prac nad ostatecznym sformułowaniem propozycji zadań badawczych wraz z określeniem priorytetów i kryteriów ocen oraz wskazaniem potencjalnych partnerów przemysłowych zainteresowanych wdrożeniem i komercjalizacją rezultatów.

Rekomendacje zadań do realizacji  w ramach Programu Strategicznego Przewodniczący Zespołu Ekspertów przekaże Dyrektorowi Centrum do dnia 16.01.2009 r.

Informacja o opinii Rady NCBR w sprawie uszczegółowienia programu strategicznego

Dnia 11 marca 2009 r. w siedzibie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju odbyło się kolejne posiedzenie Rady Centrum. Głównym celem posiedzenia było zaopiniowanie uszczegółowienia zadań badawczych strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych.

Dnia 11 marca 2009 r. w siedzibie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju odbyło się kolejne posiedzenie Rady Centrum. Głównym celem posiedzenia było zaopiniowanie uszczegółowienia zadań badawczych strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych.

Gośćmi Rady byli: prof. dr hab. Maria Elżbieta Orłowska - Sekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, członkowie Zespołu ekspertów do spraw uszczegółowienia strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowychpt.„Interdyscyplinarny system interaktywnej informacji naukowej i naukowo technicznej” na czele z przewodniczącym prof. dr hab. inż. Janem Węglarzem, prof. dr hab. Tomasz Jasiński - przedstawiciel Interdyscyplinarnego Zespołu do Spraw Strategicznych Programów Badań Naukowych i Prac Rozwojowych MNiSW, prof. dr hab. inż. Antoni Tajduś – przewodniczący Zespołu ekspertów do spraw uszczegółowienia strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowychpt. „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”.

Na wstępie posiedzenia Dyrektor Centrum, prof. dr hab. Bogusław Smólski, dokonał podsumowania działalności Centrum w 2008 roku. Zwrócił uwagę na brak dwóch rozporządzeń o istotnym znaczeniu dla działalności Centrum: rozporządzenia dotyczącego warunków i trybu udzielania pomocy publicznej za pośrednictwem Centrum oraz rozporządzenia w sprawie sposobuorganizacji przez Centrum badań naukowych i prac rozwojowych, mających istotne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. Dokonał krótkiej charakterystyki programów strategicznych i  innych zadań, przekazanych z MNiSW do Centrum w 2008 r.

Przedstawił efekty przeprowadzonych w ubiegłym roku w Centrum, przez NIK i Departament Kontroli MNiSW, dwóch kontroli, które pozytywnie oceniły realizację zadań statutowych Centrum w 2007 i 2008 roku i nie wykazały nieprawidłowości w wykorzystaniu przyznanych środków.

W podsumowaniu swej wypowiedzi, prof. B. Smólski wymienił istotne zagrożenia dla działalności Centrum, do których zaliczył między innymi: brak w/w rozporządzeń oraz brak ustawowych uprawnień Centrum do ogłaszania konkursów i finansowania projektów w zakresie badań stosowanych, które utrudniają realizację podstawowej misji Centrum.

W części posiedzenia poświęconej programowi strategicznemu pt. „Interdyscyplinarny system interaktywnej informacji naukowej i naukowo technicznej”, prof. dr hab. inż. Jan Węglarz podsumował prace nad uszczegółowieniem zadań programu.

Przekazał informację, że zespół, któremu przewodniczy, dokonał aktualizacji uszczegółowienia jedynie wybranych zadań badawczych, przedstawionych Radzie na posiedzeniu w dniu 25 lutego 2009 r. Poinformował, że zmianie uległy definicje zadań: 3.1 i  3.2, a zadania 3.3, 3.4 i 3.5 pozostały bez zmian. Aktualizacja definicji zadań polegała na zmianie sposobu ich przedstawienia, mającej na celu wyeksponowanie ich unikalnej funkcjonalności, w szczególności w obszarze humanistyki.

Zdaniem prof. J. Węglarza, infrastruktura informatyczna jest podstawowym warunkiem rozwoju nauki z uwagi na: globalny wymiar nauki, integrację metod i narzędzi ICT w procesach badawczych i rozwój takich nauk jak np. radioastronomia, fizyka wysokich energii, nauki obliczeniowe, czy bioinformatyka, które są zależne od infrastruktury informatycznej.

Według prof. J. Węglarza, istniejący obecnie stan infrastruktury informatycznej nauki w Polsce, jej dostępność dla badań, edukacji i społeczeństwa, daje niepowtarzalną szansę zbudowania unikalnego i nowoczesnego na skalę międzynarodową, interaktywnego systemu informatycznego,pozwalającego naukom humanistycznym na intensyfikację badań z wykorzystaniem funkcjonalności nowoczesnych narzędzi i usług ICT. Do warunków sukcesu tego przedsięwzięcia prof. J. Węglarz zaliczył: wysoki poziom świadomości badaczy, udostępnienie nowej generacji instrumentarium ICT oraz osiągnięcie „masy krytycznej” ważnych dla humanistyki zasobów cyfrowych.

Prof. J. Węglarz przekazał informację, że kluczowym zadaniem programu, o którym mowa, jest udostępnienie nowej generacji instrumentarium informatyczno-telekomunikacyjnego dla potrzeb humanistyki. Istniejące rozwiązania w tym zakresie mają charakter lokalny, każde z nich ma odrębną specyfikę funkcjonalną.

Podsumowując swą wypowiedź, prof. J. Węglarz wyraził opinię, że realizacja programu może pobudzić działalność gospodarczą, wpłynąć na rozwój i działalność firm związanych z opracowywaniem materiałów dydaktycznych i szkoleniowych. Digitalizacja zasobów dziedzictwa kulturowego może również pobudzić powszechny rozwój bibliotek cyfrowych.

W dyskusji mającej miejsce po wystąpieniu prof. J. Węglarza, zarówno członkowie zespołu, jak i przedstawiciel Interdyscyplinarnego Zespołu do Spraw Strategicznych Programów Badań Naukowych i Prac Rozwojowych MNiSW podkreślali, że utworzenie bazy zasobów cyfrowych dla nauk humanistycznych jest niezbędne dla rozwoju nowych metod analizy danych. Jednocześnie zwrócili uwagę, że z uwagi na złożoność zadań, które system miałby realizować, niezbędny jest udział w realizacji programu zarówno środowisk komercyjnych, jak i naukowych.

Zdaniem członków zespołu, innowacyjność systemu, który ma powstać w ramach programu, polega na utworzeniu kompletnego, zintegrowanego środowiska informacyjnego dla nauk humanistycznych, które obecnie nie jest dostępne.

Następnie głos zabrała Pani Minister M. Orłowska. Podziękowała prof. J. Węglarzowi za przygotowanieobraz prezentacji programu. Zgodziła się z wyrażonym przez profesora zdaniem, że obecnie w Polsce stan infrastruktury informatycznej jest zadowalający.

Podtrzymała swoją opinię, wyrażoną na posiedzeniu Rady w dniu 25 lutego 2009 r., że nie istnieją żadne wątpliwości odnośnie zasadności zbudowania powszechnie dostępnego systemu zdigitalizowanych zasobów dla środowisk humanistycznych. Podkreśliła jednak, że system taki, aby nie był przedsięwzięciem czysto komercyjnym,  powinien zawierać funkcjonalności odróżniające go od innych istniejących obecnie tego typu systemów.

W części posiedzenia poświęconej programowi strategicznemu pt. „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”, prof. dr hab. Antoni Tajduś, w imieniu zespołu ekspertów do spraw uszczegółowienia zadań programu, przedstawił uwarunkowania wyboru poszczególnych zadań.

Poinformował zebranych, że zgodnie z nową polityką energetyczną Unii Europejskiej,badania i rozwój technologii energetycznych powinny prowadzić doobniżenia emisji CO2, zwiększenia udziału energii odnawialnej oraz dopodniesieniaefektywności wytwarzania i użytkowania energii.

Stwierdził, że gwarantem bezpieczeństwa energetycznego dla Polski jest i pozostanie w najbliższych dziesięcioleciach węgiel. Jednocześnie wyraził przekonanie, że ilość energii uzyskiwanej z odnawialnych zasobów energetycznych powinna rosnąć, że należy wprowadzać technologie, które pozwolą efektywnie wytwarzać energię i paliwa z jednoczesnym usuwaniem CO2. Rozwój nowych technologii przetwórstwa węgla, jak i biomasy powinien być ukierunkowany na zabezpieczenia potrzeb przemysłu energetycznego i chemicznego, oczekującego na substytuty paliwowe i chemiczne.

obraz Prof. A. Tajduś podkreślił znaczenie aktywizacji środowiska energetyki zawodowej dla ograniczenia emisji CO2 przez zastosowanie nowych technologii oraz podniesienie efektywności polskich elektrowni. Przekazał informację, że Polska zamierza utworzyć i wprowadzić do europejskiego programu flagowego instalacji demonstrujących integrację usuwania CO2 z wytwarzaniem energii, dwie nowoczesne elektrownie - obiekty demonstracyjne.

Zdaniem prof. A. Tajdusia, priorytetowe znaczenie w strategicznym programie badań naukowych i prac rozwojowych, o którym mowa, powinny mieć zaawansowane technologie pozyskiwania energii dla zwiększenia efektywności przetwarzania paliw i zmniejszenia emisji CO2, ukierunkowane na energetykę zero-emisyjną oraz  na substytucję gazu ziemnego i ropy naftowej.

W dalszej części wystąpienia, prof. A. Tajduś przedstawił cele programu, propozycje zadań badawczych oraz etapy i oczekiwane rezultaty programu.

W dyskusji na temat programu, członkowie Rady zwrócili uwagę na bardzo długi czas jego realizacji. Z uwagi na prognozy kryzysu energetycznego na świecie, należy rozwijać nowe, nieistniejące do tej pory technologie, które mogą okazać się kluczowe w rozwiązaniu tego kryzysu oraz uwzględnić w programie: rozwiązania systemowe umożliwiające wprowadzenie nowych technologii do gospodarki i analizę możliwości produkcji biomasy w Polsce.

Prof. A. Tajduś zgodził się z opinią członków Rady, nadmienił, że głównym celem omawianego programu jest opracowanie nowych technologii. Przekazał informację, że przewiduje, iż największa ilość nowoczesnych rozwiązań, które pojawią się w ramach programu, dotyczyła będzie technologii materiałowych dla elektrowni.

Na zakończenie dyskusji Pani Minister M. Orłowska przychyliła się do opinii jednego z członków Rady, że należy rozwijać technologie, które mogą wyróżnić Polskę w świecie.

Końcowym etapem posiedzenia było głosowanie nad podjęciem uchwał. Rada pozytywnie zaopiniowała Sprawozdanie z działalności Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2008 roku i podjęła Uchwałę Nr 3/2009 w tej sprawie.

W odniesieniu do programu pt. „Interdyscyplinarny system interaktywnej informacji naukowej i naukowoobraz technicznej”, wydała pozytywną opinię (potwierdzoną Uchwałą Nr 4/2009) w sprawie propozycji zadania badawczego nr 3.1 pt. „Utworzenie uniwersalnej, otwartej, repozytoryjnej platformy hostingowej i komunikacyjnej dla sieciowych zasobów wiedzy dla nauki, edukacji i otwartego społeczeństwa wiedzy”, rekomendując jednocześnie powiększenie budżetu tego zadania. W odniesieniu do zadań nr: 3.2 3.3. 3.4 3.5. Rada podzieliła opinię, wyrażoną przez Sekretarza Stanu w MNiSW, prof. dr hab. Marię Elżbietę Orłowską podczas posiedzenia Rady w dniu 25 lutego 2009 r., iż zadania te powinny być finansowane nie ze środków przeznaczonych na realizację strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych, lecz z innych źródeł, w tym z: programu PO IG – działanie 2.3.

Ostatnim opiniowanym projektem uchwały, była uchwała w sprawie określenia proponowanych zadań badawczych służących realizacji strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych pt. „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii” oraz warunków konkursu na wykonanie zadań badawczych. Rada wyraziła pozytywną opinię odnośnie realizacji wszystkich zadań, przedstawionych przez zespół uszczegółowiający ich definicję.

Na zakończenie posiedzenia, przewodniczący Rady, prof. dr hab. inż. Janusz Rachoń przekazał informację, że najbliższe posiedzenie Rady odbędzie się 16 kwietnia 2009 r. w ramach Europejskiego Kongresu Gospodarczego, organizowanego w dniach 15-17 kwietnia 2009 r. w Katowicach. Zaprosił członków Rady do uczestnictwa w kongresie.

Otwarcie konkursów

Konkursy w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych


Dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju ogłasza konkursy na wykonanie zadań badawczych w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii

Cel programu

Celem programu jest opracowanie rozwiązań technologicznych, których wdrożenie przyczyni się do osiągnięcia założeń Strategii 3x20 Unii Europejskiej  (poprawa efektywności energetycznej o 20%, zwiększenie udziału energii odnawialnej do 20% i redukcja emisji CO2 o 20% w łącznym bilansie UE do 2020 r., w odniesieniu do 1990 r.).


Program będzie istotnym wsparciem dla wdrożeń wyników badań naukowych i technologii bazujących na głównym polskim surowcu paliwowym, jakim jest węgiel, a także na alternatywnych źródłach energii.


Planowany budżet programu wynosi 300 mln zł.

Zadania badawcze

  1. Opracowanie technologii dla wysokosprawnych „zero-emisyjnych” bloków węglowych zintegrowanych z wychwytem CO2 ze spalin (ogłoszenie konkursowe - zadanie badawcze nr 1)
  2. Opracowanie technologii spalania tlenowego dla kotłów pyłowych i fluidalnych zintegrowanych z wychwytem CO2  (ogłoszenie konkursowe - zadanie badawcze nr 2)
  3. Opracowanie technologii zgazowania węgla dla wysokoefektywnej produkcji paliw i   energii elektrycznej  (ogłoszenie konkursowe - zadanie badawcze nr 3)
  4. Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych (ogłoszenie konkursowe - zadanie badawcze nr 4)


Oferty na wykonanie zadań badawczych należy składać w terminie do 28 sierpnia 2009 r.

UWAGA - PRZEDŁUŻENIE TERMINU SKŁADANIA OFERT DO 15 WRZEŚNIA 2009

Programy strategiczne - informacja dla oferentów

Informujemy, że Dyrektor Centrum na podstawie rekomendacji przedstawionych przez Zespół ekspertów do spraw oceny ofert na wykonanie zadań badawczych w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych pt.: Zaawansowane technologie pozyskiwania energii  podjął decyzje o finansowaniu czterech zadań badawczych:

Numer zadania badawczego Tytuł zadania badawczego Nr
Oferty OSF
Oferent
(Lider konsorcjum naukowo-przemysłowego)
1 Opracowanie technologii dla wysokosprawnych „zero-emisyjnych” bloków węglowych zintegrowanych z wychwytem CO2 ze spalin. 67484 Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Środowiska
2 Opracowanie technologii spalania tlenowego dla kotłów pyłowych i fluidalnych zintegrowanych wychwytem CO2. 66420 Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska
3 Opracowanie technologii zgazowania węgla dla wysokoefektywnej produkcji paliw i energii elektrycznej. 77008 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica,
Wydział Energetyki i Paliw
Wydział Górnictwa i Geoinżynierii
Wydział Zarządzania
4 Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw z biomasy, odpadów rolniczych i innych. 65786 Instytut Maszyn Przepływowych im. Roberta Szewalskiego PAN

Start Programu „Zaawansowane Technologie Pozyskiwania Energii”

28 czerwca 2010 roku, w Instytucie Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku, odbyła się uroczysta inauguracja realizacji projektu pt.: „Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych”, realizowanego  w ramach jednego z czterech Zadań Badawczych - strategicznego programu „Zaawansowane Technologie Pozyskiwania Energii”.

W uroczystości udział wzięli m.in. Przewodniczący Rady Centrum, Senator RP - prof. dr hab. inż. Janusz Rachoń, Senator RP - prof. dr hab. inż. Edmund Wittbrodt, Przewodniczący Wydziału IV PAN – prof. dr hab. inż. Władysław Włosiński, Prorektor ds. kształcenia i rozwoju Politechniki Gdańskiej – prof. dr hab. inż. Waldemar Kamrat, Dziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego - prof. dr hab. Janusz Piechocki, Pełnomocnik ds. Energetyki Urzędu Marszałkowskiego województwa Pomorskiego - Tadeusz Żurek, Dyrektor IMP PAN w Gdańsku – prof. dr hab. inż. Jarosław Mikielewicz, Prezes Zarządu Energa S.A. – Jarosław Bieliński, Kierownik Projektu – prof. Jan Kiciński, Kierownik Biura Koordynacyjnego – Krystyna Kordus, a także przedstawiciel Narodowego Centrum Badań i Rozwoju – Krzysztof Wojno.
Wszyscy uczestnicy uznali istotność realizacji wyżej wymienionego programu strategicznego, w formule określonej przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, jako nowej jakości w systemie zarządzania nauką w Polsce.

Zadanie realizowane będzie przez konsorcjum naukowo-przemysłowe stworzone przez Grupę Energa S.A. i IMP PAN w Gdańsku.
Projekt obejmuje badania naukowe i prace rozwojowe, których celem jest:

  • opracowanie i udoskonalenie innowacyjnych technologii wytwarzania energii elektrycznej i ciepła z biomasy i odpadów, wykorzystujących metody konwersji biologicznej (zgazowania fermentacyjnego), zgazowania termicznego i pirolizy,

 

  • opracowanie technologii ukierunkowanych na wykorzystanie ogniw paliwowych zintegrowanychz układami kogeneracyjnymi do produkcji prądu i ciepła,
  • opracowanie efektywnej technologii produkcji paliw płynnych z biomasy rolniczej i odpadowej,
  • opracowanie i wykonanie 12 pilotażowych instalacji demonstracyjnych. Instalacje te stanowić będą podstawę przyszłych wdrożeń nowoczesnych technologii z zakresu energetycznego przetwarzania biomasy i odpadów, oraz budowy biogazowi zintegrowanych z układami kogeneracyjnymi.


Całkowity koszt Zadania Badawczego wynosi 110 mln. złotych, z czego wkład własny Grupy Energa S.A. wynosi 40 mln. złotych.
Program daje duże możliwości wdrożenia projektów innowacyjnych nie tylko członkom konsorcjum, ale także wszystkim ośrodkom badawczym, które z nim współpracują. Przede wszystkim jednak stanowi ważny filar owocnej współpracy środowiska naukowego z przemysłem.

I posiedzenie Komitetu Sterującego realizującego Zadanie Badawcze nr 3

W dniu 28 czerwca 2010 roku w Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie odbyło się inauguracyjne spotkanie Komitetu Sterującego Zadania Badawczego „Opracowanie technologii zgazowania węgla dla wysokoefektywnej produkcji paliw i energii elektrycznej”, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych pt.: „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”


W spotkaniu uczestniczył Dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, prof. dr hab. inż. Bogusław Smólski, a także osoby reprezentujące Partnerów Projektu: gen. bryg. prof. dr hab. inż. Zygmunt Mierczyk - z ramienia NCBiR, prof. dr hab. inż. Antoni Tajduś - JM Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej, prof. dr hab. inż. Józef Dubiński - Dyrektor Głównego Instytutu Górnictwa, dr inż. Marek Ścieżko -Dyrektor Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla, prof. dr hab. inż. Andrzej Karbownik - JM Rektor Politechniki Śląskiej, Stanisław Gajos  - Prezes Katowickiego Holdingu Węglowego S.A, Herbert Wirth - Prezes KGHM Polska Miedź S.A., Dariusz Lubera - Prezes Tauron Polska Energia S.A., Jan Kurp - Prezes Południowego Koncernu Energetycznego S.A., Andrzej Szymkiewicz - Prezes  Południowego Koncernu Węglowego S.A., Krzysztof Jałosiński - Prezes Zakładów Azotowych Kędzierzyn S.A.
 
W trakcie spotkania zatwierdzono plan realizacji projektu na rok 2010, oraz zakres prac w Projekcie, wykonywanych przez poszczególnych Partnerów, a także powołano Kierownika Projektu, którym został prof. dr hab. inż. Andrzej Strugała, oraz członków Komitetu Nadzoru, w skład którego weszli: prof. dr hab. inż. Piotr Czaja, Dyrektor ds. Strategii i Rozwoju Tauron Polska Energia S.A. Stanisław Tokarski, prof. dr hab. inż. Marian Taniewski.

Celem prac w ramach ww. Zadania Badawczego jest opracowanie optymalnych konfiguracji oraz wytycznych procesowych i projektowych układów zgazowania węgla (naziemnego i podziemnego) dla produkcji paliw i energii, stanowiących podstawę do budowy krajowych instalacji demonstracyjnych.